Poród domowy – zaufanie, siła i fizjologia

Dla wielu kobiet dom to nie tylko miejsce odpoczynku, bliskości, codzienne życie. To także przestrzeń, w której chcą przywitać swoje dziecko w spokoju, zaufaniu i w zgodzie ze sobą. W świecie, w którym większość porodów odbywa się w szpitalu, u wielu osób, zarówno specjalistów, jak i członków rodziny, pojawiają się wątpliwości: czy to na pewno bezpieczne rozwiązanie?

Okiem położnej i douli

Dla kogo jest poród domowy

Poród ma być bezpiecznym wydarzeniem, zarówno dla dziecka, jak i dla rodzącej kobiety. W tym jednym punkcie zgadzamy się wszyscy – kobiety w ciąży i ich partnerzy/partnerki, bliscy pary spodziewającej się dziecka, specjaliści wszelkich dziedzin: lekarze ginekolodzy-położnicy, położne, doule. Co jednak dla każdego z nas oznacza to bezpieczeństwo i jakie warunki powinny być spełnione, żebyby było bezpiecznie– tutaj nasze wizje mogą się rozjeżdżać.

Oddzielmy prywatne opinie i przekonania od faktów

To istotne, ponieważ mówimy tutaj o bardzo ważnym wydarzeniu w życiu kobiety i jej rodziny. To wydarzenie, które wpływa na całe jej życie. Wydarzenie, które może ją wzmocnić, dać poczucie sprawczości, być pięknym momentem, który będzie wspominać ze wzruszeniem.

A przecież poczucie sprawczości w porodzie zaczyna się o wiele wcześniej. Na etapie planowania i wybierania opcji, które odpowiadają potrzebom kobiety i jej wizji dobrego porodu. Usłyszenie twojego głosu to nie tylko wyraz szacunku do ciebie jako osoby, ale to również twoje prawo. Ponieważ masz prawo wyboru, które zgodnie ze Standardem Organizacyjnym Opieki Okołoporodowej ma każda kobieta w ciąży. Masz prawo decydować, czy chcesz urodzić w szpitalu, domu narodzin czy w domu.

Czy wybrana przez ciebie opcja jest bezpieczna? To już kolejne kroki na twojej drodze do dobrego porodu. Jeśli na tym etapie nie wiesz jeszcze, czego potrzebujesz i jakie podjąć decyzje najlepsze dla siebie – pomocna może okazać się współpraca z doulą. To niezależna specjalistka okołoporodowa, która wspiera kobiety w ich drodze od ciąży, przez poród aż po połóg. Empatyczne i uważne spojrzenie douli na cały proces, wiara w ciebie i twoje kompetencje, twoja sytuacja zdrowota oraz aktualna specjalistyczna wiedza, mogą pomóc ci podejmować decyzje w zgodzie z samą sobą. Przy okazji doula pomoże przygotować się do porodu mentalnie i fizycznie.

Poród w domu w świetle badań

Poród domowy nie jest fanaberią, ryzykiem, czy niebezpieczną zabawą. Jest to bezpieczna opcja, co potwierdzają badania oraz doświadczenia kobiet i położnych na całym świecie. Badania międzynarodowe, m.in. Janssen i in. (2009, CMAJ), Hutton i in. (2019, The Lancet eClinicalMedicine) oraz przegląd Cochrane’a (Olsen i in., 2023) pokazują, że planowany poród domowy u kobiet z ciążą niskiego ryzyka, prowadzony przez wykwalifikowaną położną w zintegrowanym systemie opieki, jest równie bezpieczny jak poród szpitalny pod względem wyników noworodkowych. Jednocześnie wykazano, że porody domowe wiążą się z mniejszą liczbą interwencji medycznych i korzystniejszym przebiegiem dla matki.

Kwalifikacja do porodu domowego

Oczywiście, żeby tak było, muszą być spełnione pewne zasady kwalifikacji, nad którymi czuwa doświadczona położna. Pierwszym i podstawowym warunkiem jest fizjologiczny przebieg ciąży, której przebieg i stan zdrowia matki oraz dziecka nie wskazują na potrzebę opieki szpitalnej. Warto jednak omówić swój indywidualny przypadek podczas konsultacji; zadać pytania i sprawdzić kryteria kwalifikacji oferowane przez daną położną. Czasami niektóre czynniki, które mogą okazać się dyskwalifikujące podczas kontaktu z jedną położną, mogą dla kolejnej takimi nie być.

Decyzję o porodzie domowym poprzedziło solidne przygotowanie — długo zgłębiałam tematykę porodu (w ujęciu holistycznym), początkowo wyłącznie z myślą o doświadczeniu szpitalnym. Decyzja ta była więc dla mnie naturalną konsekwencją głębokiej świadomości, zarówno fizjologii, jak i emocjonalnego wymiaru porodu. W pewnym momencie poczułam, że to oczywiste, a poród domowy jest dla mnie jedyną właściwą drogą. Ogromną rolę odegrała tu również intuicja — jednocześnie kobieca i matczyna — która prowadziła mnie z niezwykłą pewnością i spokojem.
Kamila

Dlaczego kobiety wybierają poród w domu?

Kobiety na poród domowy decydują się z różnych względów, począwszy od głębokiego przekonania, że skoro poród jest wydarzeniem fizjologicznym, to dom jest najbardziej naturalnym miejscem, by się on odbył, przez chęć przejścia przez poród jak najbardziej naturalnie, bez medycznych interwencji, po trudne doświadczenia poprzedniego porodu i chęć urodzenia na własnych warunkach, w miejscu i wśród ludzi, z którymi czują się najbezpieczniej.

Dla kogo jest poród domowy

Poród domowy nie powinien być jednak decyzją podjętą jedynie z lęku przed porodem w szpitalu. Strach może być ważnym sygnałem i warto się mu przyjrzeć – zrozumieć jego źródło, porozmawiać o nim z położną, doulą czy terapeutką. Najlepiej, żeby wybór miejsca porodu wynikał z potrzeby, przekonania i wewnętrznej gotowości, a nie tylko z chęci uniknięcia czegoś, co budzi niepokój. Poród w domu to decyzja świadoma, oparta na zaufaniu – do siebie, do swojego ciała i do osób, które będą towarzyszyć w tym wyjątkowym wydarzeniu. Ponadto warto pamiętać, że poród jest wydarzeniem, którego nie możemy całkowicie zaplanować i może się okazać, że z jakiegoś względu potrzebny jest transfer do szpitala (będący jednym z elementów bezpiecznego planu porodowego). W takim wypadku łatwiej będzie udać się do miejsca, które zostało choć trochę oswojone.

Na poród domowy zdecydowałam się po pierwszym traumatycznym porodzie ukończonym drogą cięcia cesarskiego. Nie chciałam już więcej zdawać się na losowość. Zależało mi, by otaczały mnie osoby kompetentne, uznające fizjologię, o indywidualnym podejściu do rodzącej. I tak, w zaufaniu, narodziła się moja córeczka ważąca prawie 4500g. Poród domowy był kompletnym przeciwieństwem pierwszego porodu. Dał mi poczucie siły i kompetencji. Był prawdziwie wzmacniającym doświadczeniem. Po prostu… pięknym początkiem.
Marysia

Co daje poród w domu

Poród domowy częściej daje też dużo większą wolność w zakresie jego organizacji, niż porody szpitalne. Kobieta może przygotować swoją porodową przestrzeń, tak by czuła się najbardziej komfortowo i bezpiecznie. Może rodzić w wodzie (opcja, która w większości szpitali nie jest dostępna), a gdy poczuje się zmęczona – może się zdrzemnąć we własnym łóżku – i nikt nie będzie patrzył znacząco na upływający czas. W przypadku porodu domowego masz również całkowitą dowolność w zakresie stworzenia swojej najlepszej drużyny porodowej – do swojego porodu możesz zaprosić położną, a może również towarzyszyć ci i partner i doula, fotografka czy bliskie ci kobiety. W tym niezwykłym rodzinnym wydarzeniu mogą uczestniczyć również wasze starsze dzieci. To kogo zdecydujesz się mieć przy sobie tego dnia, zależeć będzie tylko od ciebie, a nie od zewnętrznych zasad czy restrykcji.

Zdecydowałam się na poród domowy, ponieważ byłam przekonana, że będą to dla mnie bardziej komfortowe warunki oraz większe poczucie bezpieczeństwa niż w szpitalu. Mój pierwszy poród zakończył się cc, choć z dokumentacji można wnioskować, że nie musiał. Zabrakło zaopiekowania (zwłaszcza w początkowej fazie, gdyż poród rozpoczął się od odejścia wód), otwartej komunikacji, co może w porodzie pomóc i dlaczego, a ostatecznie także i czasu. Przygotowując się do porodu domowego byłam w bieżącym kontakcie z moją położną, która zawsze była gotowa odpowiedzieć na wszelkie pytania. Dzięki temu nawiązała się relacja i nie wchodziłam w poród z obcymi mi osobami. Sam poród również był zupełnie inny niż pierwszy – wszystko toczyło się swoim tempem, miałam swoją drużynę (położna, doula i mąż), która we mnie wierzyła i kibicowała mi oraz jasną komunikację na każdym etapie porodu. Urodziłam córkę na moich warunkach, przy pełnym wsparciu drużyny, którą sama sobie dobrałam. Po narodzinach mogłyśmy cieszyć się STS jak długo tego potrzebowałyśmy, w towarzystwie męża. Chciałabym, żeby każda kobieta mogła tak pięknie przeżyć narodziny swojego dziecka i siebie jako matki. Jest to doświadczenie dające nieopisaną siłę oraz wiarę w siebie.
Jagoda

Każda z nas jest inna, ma inne potrzeby, wrażliwość i wyobrażenie o tym, jak chce przeżyć ten moment. W domu kobieta może z łatwością zaprojektować przestrzeń porodu po swojemu – zdecydować, kto będzie jej towarzyszył, jakie warunki stworzyć i co pomoże jej poczuć się bezpiecznie i w pełnej obecności w tej niezwykłej chwili. A sam poród, dając możliwość rodzenia w rytmie własnego ciała i zgodnie z jego naturalnym przebiegiem, może być dla kobiety i jej rodziny głębokim, transformującym doświadczeniem, które pozostaje w pamięci na całe życie. Kobieta nie musi dopasowywać się do szpitalnych procedur. To opieka dopasowuje się do niej, jej potrzeb i emocji. W takich warunkach łatwiej o zaufanie do siebie, poczucie sprawczości i bliskość z partnerem.

Bliscy a poród w domu

Dla rodziny to również może być wyjątkowy czas. Narodziny dziecka w domu wprowadzają atmosferę ciepła, miłości i intymności, pozwalając od pierwszych chwil wspólnie przeżywać ten moment, bez pośpiechu, hałasu i obcych osób wokół. Poród domowy często staje się początkiem nowego etapu nie tylko w życiu kobiety, ale i całej rodziny – momentem, który łączy, wzmacnia i przypomina, że narodziny to nie tylko wydarzenie medyczne, lecz przede wszystkim głęboko ludzkie i emocjonalne doświadczenie.

Co dał mi poród domowy? Samo doświadczenie utwierdziło mnie w tym, że szanując postęp medyczny i wiedzę naukową, warto jednocześnie podążać za swoim głosem, potrafić zaufać naturze oraz czerpać z mądrości naszych przodków. Domowe narodziny wypełniły mnie dojrzałą dumą, spokojem przeplatającym się z ekscytacją oraz ogromną wdzięcznością wobec wszechświata za to, jak doskonały i harmonijny potrafi być proces narodzin, jeśli tylko postanowimy się mu poddać.
Kamila

Siła jest w wyborze

Nie każda kobieta wybierze poród domowy, ale każda powinna mieć możliwość wyboru.

Kiedy kobieta może rodzić w zgodzie ze sobą – w szpitalu, domu, czy domu narodzin – wtedy naprawdę rodzi po ludzku.

*wszystkie wypowiedzi przytoczone w tekście pochodzą od kobiet, które urodziły w domu z teamem położna Angelika i doula Zuzanna

Obejrzyj webinar ABC PORODÓW DOMOWYCH W POLSCE

AUTORKI:

Angelika Gruca – położna przyjmująca porody domowe, sprawująca holistyczną opiekę obejmującą wszystkie sfery potrzeb podopiecznych i wspierająca ich osobistą wizję rodzenia i rodzicielstwa; instruktor hipnoporodu, dwukrotna zdobywczyni tytułu Anioła Rodzić Po Ludzku; prywatnie mama córki urodzonej w domu; Współzałożycielka Fundacji „Bliżej”.

Zuzanna Kołacz-Kordzińska – doula certyfikowana Stowarzyszenia Doula w Polsce, terapeutka czaszkowo-krzyżowa, promotorka karmienia piersią, doradczyni noszenia dzieci w chuście, instruktorka masażu Shantala, doradczyni rodzicielska, autorka książki „Połóg. Pierwszy rok życia rodzica”; mama dwóch córek; trójmiejska działaczka na rzecz godnych porodów i połogów; Założycielka Fundacji „Bliżej”.

Bibliografia

Hutton, E. K., Reitsma, A., Simioni, J., Brunton, G., & Kaufman, K. (2019). Perinatal or neonatal mortality among women who intend at the onset of labour to give birth at home compared to women of low obstetrical risk who intend to give birth in hospital: A systematic review and meta-analyses. EClinicalMedicine, 14, 59–70. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2019.07.005
Janssen, P. A., Saxell, L., Page, L. A., Klein, M. C., Liston, R. M., & Lee, S. K. (2009). Outcomes of planned home birth with registered midwife versus planned hospital birth with midwife or physician. Canadian Medical Association Journal, 181(6-7), 377–383. https://doi.org/10.1503/cmaj.081869
Olsen, O., Clausen, J. A., & Kingdon, C. (2023). Planned hospital birth compared with planned home birth for low-risk women. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2023(2), CD000352. https://doi.org/10.1002/14651858.CD000352.pub4